Kategoria: aktualności

Czym jest umowa NDA ?

Umowa o zachowaniu poufności, określana również w skrócie jako NDA (z ang. Non-Disclosure Agreement) jest jedną z najczęściej stosowanych umów w obrocie gospodarczym. Zawierana jest m.in. pomiędzy przedsiębiorcami, pracownikiem a pracodawcą, w relacjach B2B, pomiędzy inwestorem a spółką, a także w innych relacjach biznesowych.

Co dokładnie może być objęte poufnością?

Głównym celem umowy NDA jest ochrona informacji poufnych, takich jak dane handlowe, finansowe, know-how, strategie biznesowe i marketingowe, rozwiązania technologiczne czy plany rozwoju przedsiębiorstwa. Są to informacje, które często powstają przez wiele lat i stanowią jeden z najważniejszych zasobów firmy oraz fundament jej przewagi konkurencyjnej, a ich ujawnienie osobom nieuprawnionym lub przekazanie konkurencji mogłoby narazić przedsiębiorstwo na istotne straty, a nawet doprowadzić do utraty pozycji na rynku.

Jakie elementy powinna zawierać umowa NDA?

Umowa o zachowaniu poufności powinna się składać z wielu profesjonalnie określonych aspektów. Jednym z nim jest  określenie czasu obowiązywania umowy. Okres trwania umowy powinien być adekwatny do konieczności ochrony danych informacji. Powszechnie przyjmuje się stanowisko, zgodnie z którym obowiązek zachowania poufności powinien trwać „tak długo, jak informacja posiada wartość gospodarczą i nie jest powszechnie znana lub publicznie dostępna”. Oznacza to, że zobowiązanie do zachowania poufności może trwać także przez wiele lat po zakończeniu współpracy pomiędzy stronami. Trzeba również zaznaczyć, że zbyt ogólne lub nadmiernie długie określenie czasu obowiązywania umowy może prowadzić do przyszłych nieporozumień, dlatego każdorazowo powinno być ono racjonalnie uzasadnione charakterem chronionych informacji i obiektywnymi przyczynami.

Kolejne ważne elementy dobrze skonstruowanej umowa NDA to w szczególności precyzyjnie określony zakres i rodzaj informacji poufnych oraz wskazanie podmiotów zobowiązanych do zachowania poufności.

Istotne znaczenie ma precyzyjne określenie, czym jest „informacja poufna” oraz jakie konkretnie dane obejmuje, ponieważ zbyt ogólne zapisy mogą zwiększać ryzyko naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa.

Warto również wskazać w umowie standardy ochrony informacji poufnych. Polega to na precyzyjnym określeniu sposobu zabezpieczania tajemnicy przedsiębiorstwa przez strony. Dzięki temu podmiot zobowiązany jasno wie, jakie działania powinien podejmować, a jakie są niedopuszczalne, co z kolei ułatwia ocenę, czy doszło do naruszenia obowiązku zachowania poufności.

Jakie są możliwe sankcje za naruszenie umowy o zachowaniu poufności?

Bardzo częstą sankcją w umowach NDA za naruszenie zasad poufności jest zastrzeżenie kary umownej. Kara umowna pozwala dochodzić zapłaty określonej kwoty niezależnie od rzeczywistej wysokości poniesionej szkody – należy jedynie wykazać, że nastąpiło niedozwolone ujawienie informacji poufnych. Pełni to funkcję mobilizującą strony do przestrzegania postanowień umowy. Warto jednak, aby umowa wyraźnie wskazywała, czy kara umowna przysługuje za każde pojedyncze naruszenie, czy też za całokształt naruszeń.

Inną możliwą sankcją często zastrzeganą obok kary umownej jest natychmiastowe rozwiązanie  stosunków gospodarczych z podmiotem który nie dotrzymał postanowień umownych.

Podsumowanie:

Podsumowując, dobrze przygotowana umowa o zachowaniu poufności znacząco zwiększa bezpieczeństwo obrotu gospodarczego bez dodatkowej obawy o ich nieuprawnione wykorzystanie. W związku z tym warto precyzyjnie określić zakres informacji poufnych, czas obowiązywania zobowiązania oraz konsekwencje naruszenia postanowień umowy, tak aby zminimalizować ryzyko sporów i wzmocnić wzajemne zaufanie między stronami.

AI Act, czyli Artificial Intelligence Act to pierwsze rozporządzenie Unii Europejskiej, które wprowadza jednolite zasady korzystania ze sztucznej inteligencji w całej UE. Jako unijne rozporządzenie obowiązuje ono bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich, nie trzeba go dodatkowo wdrażać do prawa krajowego. Mimo to w Polsce trwają prace nad ustawą o systemach sztucznej inteligencji, która ma doprecyzować niektóre kwestie. Na ten moment projekt polskiej ustawy jest jeszcze na etapie prac rządowych.

Rozporządzenie to wdrażane jest stopniowo:

-od 2025 r. obowiązują przepisy w zakresie dotyczącym praktyk zakazanych (rozdział I i II), kar,  poufności oraz określenia organu nadzoru rynku i organu notyfikującego

-od sierpnia 2026 r. zacznie obowiązywać znaczna większość przepisów AI Act, głównie są to regulacje dotyczące grup wysokiego ryzyka

-natomiast od sierpnia 2027 r. wejdą w życie przepisy dotyczące grup wysokiego ryzyka podlegających osobnym normom

Kogo dotyczy AI ACT?

Rozporządzenie rozdziela podmioty korzystające z systemów sztucznej inteligencji w szczególności na dostawców oraz użytkowników. Dostawcami są podmioty, które opracowują systemy sztucznej inteligencji i  wprowadzają je do obrotu, natomiast użytkownikami są podmioty, wykorzystujące te systemy przede wszystkim w ramach swojej działalności.

W najprostszym ujęciu regulacja znajduje zastosowanie do wszystkich podmiotów stosujących systemy sztucznej inteligencji na terytorium UE, a także do podmiotów działających poza UE, jeżeli skutki ich działań występują na obszarze Unii Europejskiej.

AI Act wyróżnia cztery kategorie ryzyka i związane z nimi poszczególne obowiązki:

1. Systemy minimalnego ryzyka: są to np. filtry spamu, systemy autokorekty oraz inne systemy które są nieszkodliwe – ta grupa ryzyka nie jest objęta szczególnymi restrykcjami i obowiązkami.
2. Systemy o ograniczonym ryzyku: takie jak np. chatboty czy wirtualni asystenci na stronach internetowych. Systemy te muszą spełniać głównie obowiązek przejrzystości i obowiązek informacyjny, aby zapobiec przed wprowadzeniem człowieka w błąd.
3. Systemy wysokiego ryzyka: to największa grupa wskazana w załączniku III do AI Act. Obejmuje ona takie rozwiązania AI, które mogą wpływać na bezpieczeństwo ludzi, na ich prawa i sytuację życiową.

Przykłady systemów wysokiego ryzyka to między innymi:

• AI używane w ochronie zdrowia np. wspierające lekarzy w diagnozowaniu chorób
• Systemy AI używane w sądach lub administracji publicznej do wspomagania decyzji
• Algorytmy wykorzystywane w rekrutacji, np. do selekcji CV kandydatów
• Systemy używane w sektorze finansowym np. oceniające zdolność kredytową
• AI używane w edukacji np. monitorujące egzaminy lub oceniające uczniów i studentów

Z tego powodu, że systemy te mogą mieć poważne konsekwencje dla ludzi, AI Act nakłada na nie szereg dodatkowych obowiązków.

Do obowiązków tej kategorii ryzyka należy przede wszystkim: rejestrowanie zdarzeń niepożądanych, przejrzystość działania, zapewnienie nadzoru człowieka, wdrożenie adekwatnych środków technicznych i organizacyjnych, działanie zgodnie z instrukcją dostawcy AI, odpowiednie przeszkolenie pracowników w przypadku pracodawców, zapewnienie odpowiedniego poziomu cyberbezpieczeństwa.

4. Systemy zakazane: obejmują szeroki katalog technologii zakazanych na terenie UE, są to między innymi:

• Systemy które wykorzystują manipulację behawioralną czyli na przykład: aplikacje, które analizują emocje użytkownika i tak dobierają komunikaty, żeby skłonić konsumenta do konkretnej decyzji zakupowej
• System „punktowania obywateli”, czyli social scoring rozpowszechniony w Chinach, który ma na celu ocenianie obywatela na podstawie danych z jego różnych obszarów życia
• AI wykorzystujące słabości danych grup osób- ze względu na wiek czy niepełnosprawność są to przykładowo zabawki z wgranym systemem sztucznej inteligencji, które wykorzystują słabości dzieci, aby nakłaniać je do określonych zachowań
• Systemy mające przewidywać potencjalnych przestępców
  algorytmy, które na podstawie profilowania osoby przewidują możliwość popełnienia przez nią przestępstwa

Istnieją jednak wyjątki od systemów zakazanych w ściśle określonych sytuacjach, na przykład w związku z zwalczaniem terroryzmu czy poszukiwaniem osób zaginionych.

Podsumowanie:

AI Act wprowadza wiele zmian w technologii sztucznej inteligencji, które mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa tego systemu. Mimo, to wdrażanie systemu sztuczniej inteligencji zwłaszcza dla grup wysokiego ryzyka wiąże się z szeregiem procedur, wieloma nowymi obowiązkami i koniecznością zapewnienia właściwej dokumentacji, co wymaga dużej reorganizacji.

Śmierć przedsiębiorcy, który prowadził jednoosobową działalność gospodarczą oznaczała niemożność kontynuowania działalności gospodarczej. Sytuacja ta zmieniła się wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 5 lipca 2018 roku o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej. Ustawa ta reguluje zasady tymczasowego zarządzania przedsiębiorstwem po śmierci przedsiębiorcy, który we własnym imieniu wykonywał działalność gospodarczą na podstawie wpisu do CEIDG.

Powołanie zarządcy sukcesyjnego może nastąpić w dwojaki sposób.

Po pierwsze, może to nastąpić za życia przedsiębiorcy. Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej, przedsiębiorca może powołać zarządcę sukcesyjnego, w ten sposób że:

1. wskaże określoną osobę do pełnienia funkcji zarządcy sukcesyjnego lub
2. zastrzeże, że z chwilą jego śmierci wskazany prokurent stanie się zarządcą sukcesyjnym.

Jeżeli zarząd sukcesyjny nie zostanie ustanowiony z chwilą śmierci przedsiębiorcy, po jego śmierci zarządcę sukcesyjnego mogą ustanowić następujące osoby:

1. małżonek przedsiębiorcy, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku,
2. spadkobierca ustawowy przedsiębiorcy, który przyjął spadek,
3. spadkobierca testamentowy przedsiębiorcy, który przyjął spadek, albo zapisobierca windykacyjny, który przyjął zapis windykacyjny, jeżeli zgodnie z ogłoszonym testamentem przysługuje mu udział w przedsiębiorstwie w spadku.

Warto również dodać, że na podstawie art. 12 ust. 2 ww. ustawy – po uprawomocnieniu się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowaniu aktu poświadczenia dziedziczenia albo wydaniu europejskiego poświadczenia spadkowego zarządcę sukcesyjnego może powołać wyłącznie właściciel przedsiębiorstwa w spadku.

Zarządcą sukcesyjnym może być tylko jedna osoba, nawet w sytuacji, gdy właściciel miał kilka firm. Do CEIDG zarządcę zgłasza notariusz nie później niż w następnym dniu roboczym po ustanowieniu zarządcy.

Po ustanowieniu zarządcy sukcesyjnego, kontynuacja działalności następuje w formie „przedsiębiorstwa w spadku”, które to obejmuje cały majątek przedsiębiorstwa, jednakże nie jest możliwym ustanowienie zarządcy sukcesyjnego, jeżeli została ogłoszona upadłość przedsiębiorcy.

Natomiast, od chwili ustanowienia zarządu sukcesyjnego zarządca sukcesyjny wykonuje prawa i obowiązki zmarłego przedsiębiorcy wynikające z wykonywanej przez niego działalności gospodarczej oraz prawa i obowiązki wynikające z prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku.

Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej, zarząd sukcesyjny wygasa po zaistnieniu zastępujących przesłanek:

1) z upływem dwóch miesięcy od dnia śmierci przedsiębiorcy, jeżeli w tym okresie żaden ze spadkobierców przedsiębiorcy nie przyjął spadku ani zapisobierca windykacyjny nie przyjął zapisu windykacyjnego, którego przedmiotem jest przedsiębiorstwo albo udział w przedsiębiorstwie, chyba że zarządca sukcesyjny działa na rzecz małżonka przedsiębiorcy, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku;

2) z dniem uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia albo wydania europejskiego poświadczenia spadkowego, jeżeli jeden spadkobierca albo zapisobierca windykacyjny nabył przedsiębiorstwo w spadku w całości;

3) z dniem nabycia przedsiębiorstwa w spadku w całości przez jedną osobę, o której mowa w art. 3 pkt 3;

4) z upływem miesiąca od dnia wykreślenia zarządcy sukcesyjnego z CEIDG, chyba że w tym okresie powołano kolejnego zarządcę sukcesyjnego;

5) z dniem ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy;

6) z dniem dokonania działu spadku obejmującego przedsiębiorstwo w spadku;

7) z upływem dwóch lat od dnia śmierci przedsiębiorcy.

Co ciekawe, ustawodawca przewidział możliwość przedłużenia okresu zarządu sukcesyjnego ponad maksymalny ustawowo okres dwóch lat. Może to nastąpić wyłącznie na mocy orzeczenia sądu spadku, które musi uprawomocnić się przed upływem dwóch lat od dnia śmierci przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 60 ust. 1 ww. ustawy – sąd z ważnych przyczyn przed dniem wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego może przedłużyć okres zarządu sukcesyjnego na czas nie dłuższy niż pięć lat od dnia śmierci przedsiębiorcy.

Przedłużenie okresu trwania zarządu sukcesyjnego może być dokonywane przez sąd spadku więcej niż jeden raz, jeżeli wystąpią ku temu przesłanki, lecz łączny okres zarządu sukcesyjnego nie może przekroczyć pięciu lat od dnia śmierci przedsiębiorcy.

Z satysfakcją informujemy, że dnia 12 października 2022 roku Sąd Rejonowy w Przeworsku przedłużył okres wykonywania zarządu sukcesyjnego sprawowany przez zarządcę sukcesyjnego – klienta kancelarii na maksymalny okres 5 lat.

aplikant adwokacki Wiktoria Dybek

Aktualne przepisy Ustawy Prawo restrukturyzacyjne, w stosunku do wcześniej obowiązujących promują i wprowadzają wiele korzystnych i nowych rozwiązań dla Wierzycieli, przy czym w ramach procedury restrukturyzacji wymaga się ich czynnego udziału, zaś jako niecelowe uznaje się niepodejmowanie żadnych działań, lub też intencjonalna bierność Wierzycieli wobec błędnego ich założenia, że główne działania w ramach restrukturyzacji, winni podejmować nadzorcy sądowi, zarządcy, tudzież sędziowie-komisarze. Tego typu niedziałanie, zdaje się wpływać na niekorzyść Wierzycieli, bowiem to głównie oni posiadają dostateczną wiedzę, czy Dłużnik, który podlega procedurze restrukturyzacji, powinien zachować swoją działalność, czy też restrukturyzacja nie ma szans powodzenia.

Wśród praw Wierzycieli w postępowaniu restrukturyzacyjnym wskazuje się m. in. na:

• Prawo do uzyskania informacji o toczącym się postępowaniu (m. in. weryfikacja, czy doszło do uwzględnienia wierzytelności w spisie oraz w jakiej kwocie), a w ramach niego prawo do przeglądania akt sprawy, prawo do aktywnego działania w ramach postępowania restrukturyzacyjnego poprzez składanie pism procesowych (wniosków etc.), bieżącego utrzymywania kontaktu z nadzorcą czy też zarządcą sądowym;
• Wpływ na prawidłowy sposób umieszczenia wierzytelności w spisie, tak by wyciąg z zatwierdzonego spisu wierzytelności mógł stanowić w przyszłości – na wypadek nie zatwierdzenia układu – skuteczny tytuł egzekucyjny przeciwko Dłużnikowi umożliwiając Wierzycielowi dochodzenie jego słusznych roszczeń;
• Wpływ na wybór lub późniejszą zmianę osoby nadzorcy lub zarządcy sądowego. Według obowiązujących przepisów, wybór osób na te pozycje może mieć miejsce po złożeniu wniosku Dłużnika, do którego została dołączona pisemna zgoda Wierzyciela lub Wierzycieli, którzy łącznie posiadają więcej niż 30% wierzytelności (nie dotyczy to wierzytelności współdłużnika, poręczyciela, gwaranta, lub banku otwierającego akredytywy na warunkach określonych w art. 80 u. 3 Ustawy Prawo restrukturyzacyjne (dalej jako u.p.r.), wierzytelności nabytych w drodze przelewu lub indosu po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego – art. 109 u. 1 u.p.r., jak również Wierzycieli będących małżonkami Dłużnika, jego krewnymi lub powinowatymi w linii prostej, krewnymi lub powinowatymi w linii bocznej do drugiego stopnia włącznie, przysposabiającymi dłużnika lub przez niego przysposobionymi, jeżeli Dłużnikiem jest spółka handlowa – osobami uprawnionymi do reprezentowania spółki, a jeżeli dłużnikami są osobowe spółki handlowe – wspólnikami ponoszącymi odpowiedzialność za zobowiązania spółki całym swoim majątkiem w myśl art. 116 u. 1 u.p.r.;
• Wpływ na powołanie Rady Wierzycieli – dla przykładu z wnioskiem o ustanowienie Rady Wierzycieli mogą wystąpić łącznie co najmniej trzej Wierzyciele lub też Wierzyciele, którzy mają co najmniej piątą część całkowitej sumy wierzytelności;
• Wpływanie poprzez aktywnie działającą Radę Wierzycieli na udzielanie pomocy nadzorcy sądowemu lub zarządcy, kontrolowanie ich czynności w ramach postępowania restrukturyzacyjnego, badanie stanu masy układowej lub sanacyjnej, udzielanie zezwolenia na czynności zależne od zgody Rady, wyrażanie opinii w sprawach na wniosek sędziego-komisarza, nadzorcy lub zarządcy, a także samego Dłużnika;
• Zmianę osoby nadzorcy lub zarządcy na skutek podjętej uchwały Rady Wierzycieli, przy spełnieniu wymogów składowych, tj. uchwały podjętej w pełnym składzie, za którą głos oddało co najmniej czterech członków – Wierzycieli, lub też na skutek uchwały podjętej na wniosek Dłużnika z jednoczesnym wskazaniem alternatywnej osoby do pełnienia tej funkcji;
• Składanie propozycji układowych przez Radę Wierzycieli lub Wierzyciela lub Wierzycieli mających łącznie więcej niż 30% sumy wierzytelności. Pamiętać należy, iż w tym ostatnim przypadku nie należy uwzględniać Wierzycieli wyłączonych od głosowania nad układem;
• Udział Wierzycieli w głosowaniu nad układem i w zgromadzeniu Wierzycieli;
• Możliwość działania za pośrednictwem pełnomocnika etc.

Wszystkie wymienione uprawnienia Wierzycieli, jak również inne, szczegółowo opisane i wynikające wprost z Ustawy, a nieuwzględnione powyżej, wpływają na efektywność restrukturyzacji, jednak aby Wierzyciel mógł w pełni zrealizować swoje interesy w ramach postępowania restrukturyzacyjnego, musi wykazać się aktywnością, gdyż niepodejmowanie przez niego żadnych działań, prócz odbioru pisma inicjującego postępowanie, tj. w przedmiocie zawiadomienia o otwarciu postępowania, a następnie już tylko zawiadomienia o zwołaniu zgromadzenia Wierzycieli i powiadomienia o przysługującym mu prawie do głosowania nad układem, niejednokrotnie może zadecydować o niepowodzeniu w dochodzeniu przysługujących mu od Dłużników roszczeń.

adwokat Laura Banasik

W aktualnym stanie prawnym umowa franczyzy stanowi umowę nienazwaną. Na dzień dzisiejszy wiele państw Unii Europejskiej nie posiada odpowiednich uregulowań w tym zakresie. Decydując się na zawarcie umowy franczyzy, wielu przedsiębiorców korzysta z rozwiązań, które przewidziane zostały w Kodeksie Dobrych Praktyk dla Rynku Franczyzy.

We wrześniu 2022 r. Ministerstwo Sprawiedliwości przedstawiło założenia projektu ustawy o franczyzie. Ze względu na fakt, że umowa franczyzy w ostatnich latach staje się coraz popularniejszym rozwiązaniem, na które decyduje się wielu kontrahentów w Polsce, pojawia się inicjatywa uregulowania zasad jej funkcjonowania.

Wśród pozostałych przyczyn powstania projektu ustawy o franczyzie wymienia się między innymi konieczność ochrony franczyzobiorcy jako słabszej strony stosunku prawnego.  Ze strony franczyzobiorców pojawiały się dotychczas głosy, że długie okresy wypowiedzenia zawieranych umów i zakazy konkurencji rozciągające się poza okres obowiązywania umowy, zmuszają ich niejako do kontynuowania franczyzy, pomimo braku dochodów z tego tytułu (np. na skutek wyboru nieodpowiedniej lokalizacji lub silnej konkurencji).

Założenia projektu ustawy: 

Po pierwsze, projekt ustawy wprowadza kompleksową definicję franczyzy, która jest nowością w naszym porządku prawnym. Definicja zawiera zobowiązanie franczyzodawcy do udostępnienia franczyzobiorcy rzeczy lub prawa służących wykonywaniu działalności gospodarczej, zobowiązanie franczyzobiorcy do zapłaty wynagrodzenia franczyzodawcy z tego tytułu oraz zobowiązanie franczyzobiorcy do prowadzenia we własnym imieniu i na własny rachunek działalności gospodarczej w oparciu o udostępnione rzeczy, prawa, koncepcję lub technikę.

Po drugie, projekt zawiera uregulowanie, że umowa franczyzy wymaga zachowania formy dokumentowej pod rygorem nieważności.

Nowe przepisy nakładają na franczyzodawcę także obowiązek udostępnienia franczyzobiorcy czternaście dni przed podpisaniem umowy franczyzy tzw. „prospektu informacyjnego”, który zawierać ma najważniejsze warunki umowy. Wskazać w tym miejscu jednak należy, iż w/w obowiązek sporządzenia „dokumentu informacyjnego” nie będzie dla franczyzodawcy niczym innowacyjnym ze względu na fakt powszechnej praktyki sporządzenia tzw. „podręczników operacyjnych”. Przepisy jasno będą określać, co powinien zawierać w.w „prospekt informacyjny”.

Następnie, ze strony Ministerstwa Sprawiedliwości pojawia się także propozycja utworzenia sądu arbitrażowego, do którego właściwości należałoby rozpoznanie spraw z umów franczyzy. Projekt zawiera przepisy regulujące skład sądu, kto może pełnić funkcję arbitra, a także zawiera zasady postępowania przed sądem, zasady zaskarżenia wyroków sądu arbitrażowego, a także skuteczność tych wyroków.

Projekt zawiera także uregulowania w przedmiocie zakazu konkurencji, terminów wypowiedzenia umowy (przewiduje przy tym możliwość wypowiedzenia umowy ze skutkiem natychmiastowym zarówno przez franczyzodawcę jak i franczyzobiorcę). kar umownych za naruszenie umowy, zabezpieczenia roszczeń franczyzodawcy wekslami in blanco.

adwokat Maria Wołek

Spółka komandytowa, gdzie jedynym komplementariuszem jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, przez długi okres była atrakcyjną formułą prawną prowadzenia firmy. Z jednej strony wspólnicy mogli liczyć na korzystniejsze w stosunku do spółek kapitałowych rozliczenia podatkowe. Z drugiej zaś strony byli chronieni przed fiaskiem prowadzonej działalności na zasadach analogicznych jakby prowadzili spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Był to efekt specyficznej konstrukcji odpowiedzialności materialnej wspólników spółki komandytowej, w której jedynym wspólnikiem odpowiadającym za długi bez ograniczenia jest komplementariusz – w tym przypadku prawie zawsze spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.

Począwszy jednak od 2021 roku spółka komandytowa została zrównana pod względem podatkowym ze spółkami kapitałowymi – stała się odrębnym podatnikiem podatku od osób prawnych. W związku z tym dla wielu przedsiębiorców przestała mieć sens, stając się de facto obciążeniem w związku z koniecznością utrzymywania niepotrzebnie rozbudowanej struktury organizacyjnej.

W oparciu o powyższe kwestie pojawia się pytanie, jak uprościć strukturę działalności, pozostawiając jedynie jedną, wybraną spółkę. Procedura likwidacyjna jest dość kłopotliwa, albowiem wiąże się z szeregiem skomplikowanych i czasochłonnych czynności i stawia przedsiębiorcę w sytuacji, w której niejako zaczyna swój biznes z zerową historią.

Najoptymalniejszym moim zdaniem rozwiązaniem w powyższym zakresie jest dokonanie połączenia spółek – poprzez przejęcie spółki komandytowej przez jej komplementariusza, tj. spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością.

Podstawowymi zaletami tej procedury jest niski stopień skomplikowania ( w porównaniu do likwidacji działającej spółki) oraz przede wszystkim prowadzenie działalności w warunkach kontynuacji działalności spółki komandytowej. Dzieje się tak dzięki temu, że w wyniku połączenia dochodzi do tzw. sukcesji praw, w myśl której spółka przejmująca wchodzi we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej. Dotyczy również wszelkich koncesji, certyfikatów i zezwoleń, chyba że co innego wynika z ich treści, ustanawiającej je decyzji lub przepisów prawa.

Korzyści z przejęcia spółki komandytowej przez jej dotychczasowego komplementariusza – spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością są zatem bezsprzeczne. W zakresie procedury połączenia spółek, nie jest ona tak czasochłonna jak likwidacja, jednak wymaga spełnienia szeregu formalności.

Do przejęcia spółki komandytowej przez jej komplementariusza – spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością wymagane jest podjęcie następujących kroków:

• Sporządzenie planu połączenia wraz z załącznikami oraz jego uzgodnienie pomiędzy łączącymi się spółkami;
• Rejestracja planu połączenia we właściwym miejscowo sądzie rejestrowym;
• Jeżeli zażąda tego co najmniej jeden wspólnik – badanie planu połączenia przez biegłego rewidenta;
• Dwukrotne zawiadomienie wspólników o planowanym połączeniu spółek;
• Udostępnienie wspólnikom dokumentów połączeniowych do wglądu;
• Podjęcie uchwał o połączeniu spółek;
• Rejestracja połączenia w KRS, wykreślenie spółki komandytowej oraz ogłoszenie o połączeniu spółek w MSiG.

Reasumując, połączenie spółek jest atrakcyjnym rozwiązaniem dla uproszczenia struktury spółki komandytowej, gdzie komplementariuszem jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Dodatkowo takie działanie jest również atrakcyjne z punktu widzenia samych wspólników, bowiem nie wprowadza dodatkowych komplikacji operacyjnych, pozostawia firmę spółki bez zmian i pozwala na bezproblemową kontynuację działalności, nawet w sytuacji, gdy do jej prowadzenia konieczne są pozwolenia lub licencje.

adwokat Grzegorz Górecki

O ogłoszenie upadłości konsumenckiej może ubiegać się osoba, która nie prowadzi działalności gospodarczej.  Postępowanie może zostać wszczęte, tylko i wyłącznie na wniosek złożony przez niewypłacalnego dłużnika. Artykuł 11 ust. 1 ustawy prawo upadłościowe definiuje stan niewypłacalności, a mianowicie – „dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych”.

Z kolei ust. 1a ww. artykułu wskazuje, że „dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza 3 miesiące”. Za  podstawę ogłoszenia upadłości konsumenckiej nie można uznać sytuacji, w której dłużnik stał się niewypłacalny, wskutek jego umyślnego działania lub rażącego niedbalstwa.

Konsekwencją upadłości konsumenckiej może być również umorzenie zobowiązań, których dłużnik nie jest w stanie spłacić.

Uprawnienia wierzycieli w toku postępowania w przedmiocie upadłości konsumenckiej

Po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej, syndyk masy upadłości wybiera sposób likwidacji masy upadłości, który umożliwi zaspokojenie interesów wierzycieli, w jak największym stopniu. Na czynności syndyka, skargę do sądu upadłościowego może wnieść upadły, ale również wierzyciel.

Najważniejszym uprawnieniem wierzycieli jest możliwość zgłoszenia swojej wierzytelności w terminie wyznaczonym w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej, termin ten wynosi 30 dni od dnia obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Co ważne, zgłoszenie wierzytelności wierzyciel składa bezpośrednio do ustanowionego syndyka masy upadłości, nie podlega ono opłacie, ale wierzyciel powinien pamiętać, aby w zgłoszeniu wierzytelności powołać wszystkie twierdzenia, zarzuty i dowody na poparcie swojego zgłoszenia.

Następnie, zadaniem sądu jest ustalenie planu spłaty wierzycieli albo umorzenie zobowiązania dłużnika bez ustalania planu spłaty. Projekt planu spłaty przesyłany jest do wierzycieli, którzy mogą przedstawić swoje stanowisko. Postanowienie w przedmiocie planu spłaty wierzycieli zapada po wysłuchaniu dłużnika, syndyka masy upadłości oraz wierzycieli. Sąd określi także wysokość kwoty, jaką dłużnik będzie zobowiązany spłacić przez okres maksymalnie 36 miesięcy. Jednakże, w przypadku ustalenia, że upadły doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa, na podstawie art. 491¹⁵ ust. 1a ustawy prawo upadłościowe plan spłaty wierzycieli nie może być ustalony na okres krótszy niż trzydzieści sześć miesięcy ani dłuższy niż osiemdziesiąt cztery miesiące.

Dodatkowo, na podstawie art. 491¹⁹  ust. 3 ustawy prawo upadłościowe – „w razie istotnej poprawy sytuacji majątkowej upadłego w okresie wykonywania planu spłaty wierzycieli, wynikającej z innych przyczyn niż zwiększenie się wynagrodzenia za pracę lub dochodów uzyskiwanych z osobiście wykonywanej przez upadłego działalności zarobkowej, każdy z wierzycieli oraz upadły może wystąpić z wnioskiem o zmianę planu spłaty wierzycieli”. 

Ponadto, wierzyciele mają prawo wnieść zażalenie na postanowienie sądu w przedmiocie:

1/ ustalenia planu spłaty,

2/ umorzenia zobowiązań upadłego bez ustalania planu spłaty wierzycieli,

3/ warunkowego umorzenia zobowiązań upadłego bez ustalania planu spłaty wierzycieli.

apl. adw. Wiktoria Dybek

W ostatnim czasie rośnie w całej Europie zainteresowanie finansowaniem przedsiębiorców przy pomocy umów typu private debt. Szacuje się, że segment funduszy tego rodzaju wzrósł na starym kontynencie dziesięciokrotnie w ciągu ostatnich kilku lat. Ten sposób pozyskiwania środków w Polsce jest coraz częściej stosowany w branży deweloperskiej wobec mniej korzystnych warunków kredytów bankowych oraz zbyt długich procedur kredytowych. Poniżej opisujemy na czym polega transakcja typu private debt, dla kogo jest ona korzystną alternatywą i z jakimi wiąże się warunkami.

Czym jest private debt?

Jest to inwestycja polegająca na zasileniu przez zewnętrznego inwestora środkami pieniężnymi firmy, najczęściej na określony cel gospodarczy.

Komu służy alternatywne finansowanie?

W Polsce z tego rodzaju finansowania korzystają firmy z branży deweloperskiej, przedsiębiorstwa produkcyjne a także przedstawiciele innych branż, np. farmy fotowoltaiczne. Przedsiębiorca, który potrzebuje środków na realizacje konkretnego przedsięwzięcia, np. na zakup gruntu pod inwestycję deweloperską, podpisuje umowę na mocy której inwestor finansuje to przedsięwzięcie w zamian za profity finansowe w postaci odsetek lub udziału w zyskach z planowanego przedsięwzięcia.

Jakie są warunki finansowania?

Warunki zależą od indywidualnych potrzeb przedsiębiorstwa a także oczekiwań inwestora co do zwrotu z inwestycji oraz zabezpieczenia jego należności. Najczęściej stosowanymi mechanizmami są pożyczka, emisja obligacji, umowa inwestycyjna oraz różne warianty powyższych rozwiązań. Inwestorzy zabezpieczają zwrot środków najczęściej na nieruchomościach dłużnika, a nadto stosują inne metody gwarantujące bezpieczeństwo kapitału, takie jak poręczenia, przewłaszczenia aktywów na zabezpieczenie i zastawy.

Adw. Daniel Bieszczad

Dyrektywa Omnibus, to dyrektywa wprowadzająca daleko idące zmiany regulacji stosunków przedsiębiorców i konsumentów w zakresie e-commerce oraz w sklepach stacjonarnych, poprzez przyznanie konsumentom dodatkowej ochrony przed nieuczciwymi praktykami sprzedających.

Wejście w życie nowych przepisów

Przepisy unijne zakładały implementację i wdrożenie nowych regulacji do 28 maja 2022 r., który to termin nie został dotrzymany, w związku z czym opadły emocje i zainteresowanie dostosowaniem przedsiębiorców do nowych zasad. Jednak czy słusznie?

Projekt zmiany ustawy o prawach konsumenta oraz niektórych innych ustaw wdrażający Dyrektywę Omnibus został skierowany do Sejmu ze znacznym opóźnieniem, bo dopiero w dniu 26 czerwca 2022 r. Oczywistym było więc, że Polska nie dotrzyma terminów wskazanych na implementację nowych zapisów, a szum medialny wokół restrykcyjnych nowych regulacji i wysokich kar pieniężnych opadł.

Co prawda zasadą w odniesieniu do dyrektyw jest brak ich bezpośredniego skutku, co oznacza, że do momentu wejścia w życie ustawy implementującej Dyrektywę Omnibus, nie jest możliwe wyciąganie konsekwencji w stosunku do przedsiębiorców za niestosowanie nowych regulacji oraz nakładanie kar pieniężnych. Oczywiście nie ma to zastosowania w stosunku do przedsiębiorców, którzy kierują swoją ofertę do konsumentów w innych krajach członkowskich – gdzie wewnętrzne przepisy implementujące Dyrektywę Omnibus mogły zostać wdrożone (np. Węgry). W takim przypadku przedsiębiorca ma obowiązek dostosowania swojej działalności do wymogów danego państwa członkowskiego.

W zakresie polskiego rynku e-commerce również warto, aby przedsiębiorcy zaczęli przygotowywać się na nadchodzące zmiany, gdyż projekt zmiany ustaw w lipcu 2022 r. został skierowany do pierwszego czytania na posiedzeniu Sejmu, który może się nim zająć już podczas kolejnych obrad we wrześniu 2022 r. Co dla polskich konsumentów i przedsiębiorców oznacza wprowadzenie do porządku prawnego tzw. Dyrektywy Omnibus?

Najważniejsze zmiany dla e-commerce

1. Obowiązek informacyjny o wcześniejszej cenie w przypadku obniżenia ceny – ma na celu przeciwdziałanie nieuczciwym praktykom polegającym na sztucznym podwyższeniu ceny przed jej obniżeniem. Powodowało to oczywiste wprowadzenie w błąd klienta, który nierzadko w ten sposób nabywał towary za cenę taką samą, lub nawet wyższą niż pierwotna cena przed „obniżką”. Takie działanie, choć nieuczciwe, nie było sprzeczne z prawem.

Po zmianie przepisów przy towarze będzie musiała pojawić się informacja o (1) aktualnej cenie, (2) najniższej możliwej cenie towaru bądź usługi oraz (3)  historii cen z ostatnich 30 dni przed obniżką.

2. Sprzedawca musi sprawdzić wiarygodność opinii, poprzez ustalenie, czy recenzje rzeczywiście pochodzą od konsumentów, którzy faktycznie zakupili/użyli opiniowane produkty/usługi.

W tym zakresie na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek informacyjny w zakresie wskazania, czy i w jaki sposób potwierdza, że opinie pochodzą od konsumentów, którzy korzystali z produktu/usługi lub go zakupili.

3. Sprzedawca musi ustalić i podać, czy osoba trzecia oferująca towary, usługi lub treści cyfrowe za pośrednictwem internetowej platformy handlowej jest przedsiębiorcą czy nie. Jeżeli osoba trzecia nie jest przedsiębiorcą, istnieje obowiązek poinformowania, że do umowy nie mają zastosowania prawa konsumenta wprowadzone na podstawie Dyrektywy Omnibus oraz nie mają zastosowania przepisy ochrony konsumentów, jak np. prawo odstąpienia od umowy w ciągu 14 dni od daty otrzymania towaru. Informacja będzie udzielana na podstawie oświadczenia sprzedającego, a nieudzielenie jej będzie uznawane za nieuczciwą praktykę handlową.
4. Przedsiębiorca będzie mieć obowiązek poinformowania, czy cena towaru jest spersonalizowana na podstawie zautomatyzowanego podejmowania decyzji i profilowania.

Przedsiębiorcy będą zobowiązani do dostosowania swoich regulaminów sklepów internetowych, ofert i informacji dostępnych w sklepach internetowych do ww. regulacji. Ustawa wymaga, aby konsumenci byli odpowiednio i przejrzyście informowani o przysługujących im prawach i sposobie ich realizacji na każdym etapie dokonywania zakupu, a także przed jego dokonaniem (dotyczy to w szczególności takich informacji, jak prawo do odstąpienia od umowy).

Nie tylko e-commerce

Zmiany prowadzone na podstawie Dyrektywy Omnibus, choć najbardziej dotkliwe dla branży e-commerce, mają dotyczyć w odpowiednim zakresie również sklepów stacjonarnych. Projekt ustawy proponuje także objęcie ochroną konsumentów także umów zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa. Sprzedaż dokonywana np. na pokazach, wycieczkach czy w trakcie nieumówionych wizyt w domu konsumenta, która często przyjmuje bardzo agresywne formy i wiąże się z natychmiastowym obowiązkiem zapłaty (często wygórowanej) ceny, które to oferty sprzedaży kierowane są zazwyczaj do osób starszych. Regulacja będzie chronić często nieświadomych konsumentów przed szybkim i nieprzemyślanym zawarciem umowy, poprzez uznanie takiej umowy za niewywołującą skutków prawnych.

Sankcje

Wejście w życie nowych przepisów budzi duże zainteresowanie, z uwagi na wysokie kary administracyjne, jakie mogą być nałożone na przedsiębiorców niestosujących się do nowych regulacji – niewykonanie obowiązków informacyjnych ma skutkować nałożeniem na przedsiębiorcę kary pieniężnej do wysokości 20.000 zł przez wojewódzkiego inspektora Inspekcji Handlowej, a niewłaściwe prezentowanie cen może skutkować naruszeniem przez przedsiębiorcę zbiorowych interesów konsumentów, co może spowodować nałożenie przez Prezesa UOKIK kary pieniężnej w wysokości nawet do 10% obrotu przedsiębiorcy.

adw. Agnieszka Wolińska

adw. Daniel Bieszczad

Reklama ma często wpływ na decyzję dotyczącą zawierania wszelkiego rodzaju umów przez konsumentów. W aktualnym stanie prawnym istnieje szereg regulacji, które mają na celu zapobieganie wprowadzania konsumenta w błąd przez przedsiębiorców – procentów danego produktu lub usługi, których reklama dotyczy. Prawo zakazuje stosowania praktyk, które skutkują, tym że konsument pod wpływem ukrytej reklamy zawiera określoną umowę, na którą nie zdecydowałby się wiedząc, że ma do czynienia z przekazem promocyjnym.

Przepisy dotyczące ukrytej reklamy możemy znaleźć w kilku aktach prawnych. Regulacje zawarte są w szczególności w ustawie z dnia 23 sierpnia 2007 roku o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz w ustawie z dnia 16 kwietnia 1993 roku o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Odnosząc się do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, definicję ukrytej reklamy znajdziemy w  art. 16 ust.1 pkt. 4. Wskazany przepis określa ukrytą reklamę jako wypowiedź, która, zachęcając do nabywania towarów lub usług, sprawia wrażenie neutralnej informacji. Wskazana w ustawie wypowiedź jest sposobem przekazania zrozumiałego komunikatu, w dowolnej formie – słowa, obraz, dźwięk, która tylko pozornie jest neutralnym przekazem informacji.

Jest to przykład celowego wprowadzania konsumenta w błąd, które skutkuje przekonaniem odbiorcy reklamy, że nie ma do czynienia z ukrytym przekazem promocyjnym. Zadaniem ukrytej reklamy jest nakłanianie do nabywania określonych towarów i usług przez konsumenta. Wskazane działanie stanowi czyn nieuczciwej konkurencji.

Należy zwrócić uwagę, że kluczowym celem wprowadzenia regulacji zakazujących stosowania ukrytej reklamy jest możliwość łatwego odróżnienia przez odbiorcę, czy reklama jest neutralną informacją, czy też jest to wypowiedź z ukrytym przekazem. Odbiorca reklamy – konsument wskutek ukrytej reklamy odnosi błędne wrażenie, że nie chodzi o przekaz promocyjny, lecz o informację obiektywną. Potwierdzeniem powyższego jest stanowisko Sądu Najwyższego odnoszące się do art. 16 ust.1 pkt 4. Zgodnie z stanowiskiem sądu przepis ogranicza się do takich praktyk reklamowych, które polegają na rozpowszechnianiu informacji o produkcie w taki sposób, że – z obiektywnego punktu widzenia, a więc niezależnie od faktycznego przekonania adresata przekazu – odbiorca nie odbiera ich, jako pochodzących od przedsiębiorcy lub podmiotów z nim powiązanych, którego produktu takie wypowiedzi dotyczą (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2007 r. o sygnaturze akt IIICSK 20/07).

Dodatkowo, ukryta reklama została uregulowana również przepisami ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Art. 7 ust. 11 ustawa definiuje ukrytą działalność reklamową jako kryptoreklamę, polegającą na wykorzystywaniu treści publicystycznych w środkach masowego przekazu – medialnego. Celem wykorzystania kryptoreklamy jest promocja produktu w sytuacji gdy przedsiębiorca zapłacił za tę promocję, która nie wynika wprost z treści lub z obrazów lub dźwięków łatwo rozpoznawalnych przez konsumenta.

Najczęściej z kryptoreklamą może się spotkać w telewizji, w gazetach oraz w Internecie – obecnie w szczególności za pośrednictwem social mediów. Należy zwrócić uwagę, że kryptoreklama jest celowym efektem działania producenta produktu, którego dana reklama dotyczy. Jak wskazuje przepis ustawy za ten rodzaj reklamy pobierane jest wynagrodzenie, zatem jest to świadome działanie marketingowe producenta towaru lub usługi.

Odpowiedzialność za stosowanie ukrytej reklamy, uznanej jako czyn nieuczciwej konkurencji odnosi się zarówno do osoby zlecającej reklamę – przedsiębiorcy, jak również osoby publikującej – agencji reklamowej lub osoby umieszczającej wpis w social mediach.

Izabela Potaczek
adwokat Daniel Bieszczad