Kategoria: aktualności

Jak skonstruować umowę wdrożeniową  dotyczącą oprogramowania AI oraz na jakie elementy szczególnie zwrócić uwagę w swoim kontrakcie?

Pierwszym i podstawowym elementem umowy na wdrożenie systemu AI jest precyzyjne określenie jej przedmiotu, w tym zakresie należy wskazać, czym jest wdrażany system AI jakie funkcje będzie realizował oraz jakie możliwości będzie oferował zamawiającemu. Istotne jest również określenie charakteru systemu, w szczególności tego, czy ma on charakter wspierający, automatyzujący określone procesy czy analityczny.

Wybór modelu infrastruktury AI on-premise i Cloud AI

Kolejnym istotnym elementem umowy wdrożeniowej systemu AI jest określenie infrastruktury, w której rozwiązanie będzie funkcjonowało. Umowa powinna precyzyjnie wskazywać, czy system będzie działał w modelu on-premise czy w modelu Cloud AI.

Wybór modelu wdrożenia powinien być każdorazowo dostosowany do potrzeb biznesowych zamawiającego, charakteru przetwarzanych danych oraz wymagań związanych z bezpieczeństwem i skalowalnością systemu.

Model AI on-premise polega na wdrożeniu systemu sztucznej inteligencji w infrastrukturze należącej do zamawiającego. Oznacza to, że przetwarzanie danych, działanie modeli językowych oraz przechowywanie informacji odbywa się lokalnie na własnych serwerach i w ramach wewnętrznej sieci przedsiębiorstwa. Rozwiązanie to zapewnia większą kontrolę nad danymi, wyższy poziom bezpieczeństwa oraz łatwiejsze dostosowanie do wymogów regulacyjnych, zwłaszcza w przypadku podmiotów przetwarzających dane wrażliwe lub objęte tajemnicą przedsiębiorstwa.

Natomiast model Cloud AI to sztuczna inteligencja działająca w oparciu o infrastrukturę chmurową dostawcy usług. W tym przypadku modele AI oraz wszystkie dane przechowywane są na zdalnych serwerach zarządzanych przez wyspecjalizowanych operatorów chmurowych.

Wybór LLM – Large Language Model

Następną istotną kwestią, która powinna zostać określona w umowie wdrożeniowej, jest wybór modelu językowego (LLM – Large Language Model), stanowiącego podstawę działania systemu sztucznej inteligencji. Umowa powinna wskazywać, jaki typ modelu będzie wykorzystywany, kto odpowiada za jego utrzymanie i aktualizację oraz jakie są jego możliwości i ograniczenia.

LLM-y można podzielić na kilka podstawowych kategorii, są to między innymi:

Modele uniwersalne służące do prowadzenia konwersacji, tworzenia treści czy analizy tekstu -jest to przykładowo najbardziej popularny  ChatGPT od OpenAI oraz Claude od Anthropic. Modele wyszukiwawcze łączące możliwości AI z dostępem do aktualnych źródeł informacji oraz modele specjalistyczne dostosowane do poszczególnych branż np.: medycyna czy finanse.

Wybór odpowiedniego modelu językowego powinien być uzależniony od celu wdrożenia oraz oczekiwanych funkcji systemu.

Dostęp serwisowy i wdrożenie systemu

W zależności od rodzaju i modelu systemu AI konieczne jest także precyzyjne określenie zasad dostępu do systemu. W szczególności warto wskazać liczbę użytkowników uprawnionych do korzystania z rozwiązania, poziom oraz intensywność korzystania z systemu, a także ewentualne ograniczenia dotyczące dostępu lub liczby wykonywanych operacji.

Równie ważnym elementem umowy na wdrożenie systemu AI jest szczegółowe określenie etapów wdrożenia oraz zasad świadczenia dostępu serwisowego. Umowa powinna precyzyjnie wskazywać, jakie działania będą realizowane w ramach wdrożenia, a także określać obowiązki stron w zakresie utrzymania i wsparcia technicznego systemu.

Jeżeli system AI wymaga określonej specyfikacji sprzętowej, umowa powinna szczegółowo regulować wymagania dotyczące infrastruktury technicznej, przykładowo takie jak parametry serwerów, moc obliczeniowa, pojemność pamięci, wymagane oprogramowanie czy standardy bezpieczeństwa.

Kluczowe jest także określenie celów dla których zamawiający będzie wykorzystywał system AI oraz uregulowanie kwestii związanych z między innymi z  historią działania systemu oraz jego dalszym rozwojem. Umowa powinna określać, czy dany system będzie zapisywał historię zapytań użytkowników oraz wygenerowanych odpowiedzi, a także w jakim celu dane te będą wykorzystywane.

Aktualizacje, wsparcie techniczne i licencja

W szczególności umowa powinna regulować również kwestie związane z aktualizacją systemu, procedurami postępowania w przypadku awarii, czasem reakcji serwisowej oraz sposobem przeprowadzania diagnostyki i usuwania błędów, a także określić w związku z tym zasady ponoszenia odpowiedzialności za usterki sytemu.

W umowie wdrożeniowej systemu AI warto także wskazać typ udzielonej licencji, w większości przypadków będzie to licencja niewyłączna która oznacza, że narzędzie AI może być licencjonowane wielu podmiotom jednocześnie. Ponadto należy określić czas korzystania z licencji oraz wynikające z tego prawa i obowiązki storn.

Pozostałe elementy-które powinna zawierać umowa wdrożeniowa AI

Dodatkowo, szczególnie istotnym elementem umowy na wdrożenie systemu AI jest podkreślenie kwestii praw autorskich do stworzonego modelu oraz innych rezultatów prac wykonawcy. Umowa powinna jednoznacznie wskazywać, której stronie będą przysługiwały prawa autorskie majątkowe do systemu.

Ponadto konieczne jest precyzyjne uregulowanie zasad wynagrodzenia wykonawcy. Umowa powinna określać wysokość wynagrodzenia, terminy płatności oraz wskazywać, jakie elementy składają się na całkowity koszt wdrożenia.

W umowie mogą zostać również przewidziane kary umowne za naruszenie jej postanowień, w szczególności za opóźnienia we wdrożeniu, niewykonanie określonych obowiązków lub naruszenie zasad poufności. Istotne jest także dokładne wskazanie przypadków, w których każda ze stron będzie mogła wypowiedzieć umowę, wraz z określeniem warunków oraz terminów takiego wypowiedzenia.

Podsumowanie

Umowa na wdrożenie systemu AI powinna w sposób precyzyjny regulować zarówno kwestie techniczne, organizacyjne, jak i prawne związane z funkcjonowaniem systemu. Szczegółowe określenie przedmiotu umowy, zasad wdrożenia, odpowiedzialności stron oraz warunków korzystania z systemu pozwala ograniczyć ryzyko sporów i zapewnia większe bezpieczeństwo współpracy.

Czym jest czyn nieuczciwej konkurencji?

Zgodnie z przepisami ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, czynem nieuczciwej konkurencji jest „działanie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, które zagraża lub narusza interes innego przedsiębiorcy lub klienta”.

W praktyce można zakwalifikować  pod to być zachowanie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, które w sposób nieuczciwy wpływa na interes konkurencji lub decyzje konsumentów.

 Najczęstsze przykłady czynów nieuczciwej konkurencji

Katalog czynów nieuczciwej konkurencji ma charakter otwarty, co oznacza, że obejmuje wiele różnych sytuacji nie wymienionych wprost w ustawie. Jednakże, do najczęściej spotykanych, wymienionych wprost w ustawie należą:

1. Wprowadzające w błąd oznaczenie przedsiębiorstwa
   Dotyczy sytuacji, w której przedsiębiorca używa nazwy, logo lub innego oznaczenia podobnego do już istniejącego podmiotu. Nie musi to być identyczne oznaczenie, wystarczy podobieństwo mogące wywołać u klientów wątpliwości co do tożsamości firmy.
2. Fałszywe oznaczenie pochodzenia towarów lub usług
   Chodzi o sugerowanie, że produkt lub usługa pochodzi z określonego regionu lub kraju, podczas gdy w rzeczywistości tak nie jest. Może to obejmować zarówno nazwy geograficzne, jak i symbole czy grafiki kojarzone z danym miejscem.
3. Wprowadzające w błąd oznaczenie produktów lub usług
   Polega na podawaniu nieprawdziwych informacji o cechach produktu lub usługi, jest to przykładowo oznaczanie żywności jako „100 % naturalnej”, mimo obecności sztucznych dodatków.
4. Naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa
   Obejmuje bezprawne pozyskanie, ujawnienie lub wykorzystanie informacji stanowiących tajemnicę firmy, takich jak dane technologiczne, handlowe czy organizacyjne.
5. Nakłanianie do naruszenia umowy
   Chodzi o sytuację, w której ktoś namawia kontrahenta albo pracownika innej firmy, żeby nie wywiązał się ze swoich obowiązków lub zrobił to źle- najczęściej po to, aby zaszkodzić konkurencyjnej firmie.
6. Naśladownictwo produktów i działania wprowadzające w błąd
   Kopiowanie wyglądu lub cech produktów konkurencji może prowadzić do dezorientacji klientów. W tej kategorii mieszczą się także nieuczciwe praktyki reklamowe czy rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji o konkurentach.
7. Przekupstwo osób pełniących funkcje publiczne
8. Nieuczciwa lub zakazana reklama
   Za taką reklamę uznaje się najczęściej:

-wprowadzającą w błąd,

-sprzeczną z dobrymi obyczajami,

-ukrytą (udającą neutralną informację),

-wykorzystującą strach lub łatwowierność odbiorcy

9. Systemy sprzedaży lawinowej
   Polega na tworzeniu struktur sprzedaży opartych głównie na pozyskiwaniu kolejnych uczestników, a nie na realnej sprzedaży produktów- jest to przykładowo oferowanie zakupu produktów lub usług z obietnicą zarobku pod warunkiem, że zachęci się kolejne osoby do dokonania takiego samego zakupu
10. Nieuzasadnione wydłużanie terminów płatności
    Celowe przeciąganie zapłaty za towary lub usługi, bez konkretnego powodu, to jedna z częstszych form nadużyć wobec kontrahentów.

Na czym polega odpowiedzialność za czyn nieuczciwej konkurencji?

Odpowiedzialność cywilna

Jest podstawowym środkiem ochrony przedsiębiorcy. Przedsiębiorca, którego interes został naruszony lub zagrożony, może żądać między innymi:

-zaniechania niedozwolonych działań i usunięcia skutków niedozwolonych działań

-złożenia oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie (np. publicznych przeprosin)

-naprawienia wyrządzonej szkody

-wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści

-zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na cel społeczny

Odpowiedzialność karna

Grozi za określone czyny nieuczciwej konkurencji wskazane w ustawie, a w szczególności za:

-ujawnienie lub wykorzystanie tajemnicy przedsiębiorstwa

-wprowadzanie klientów w błąd co do pochodzenia, tożsamości lub jakości produktu (np. przez naśladownictwo/kopiowanie)

-organizowanie systemu sprzedaży lawinowej

Kary mogą obejmować grzywnę, ograniczenie wolności, a nawet pozbawienie wolności (w zależności od czynu).

Podsumowanie

Czyn nieuczciwej konkurencji to bardzo szerokie pojęcie, pod którym kryje się wiele różnych działań naruszających zasady uczciwości w obrocie gospodarczym. Warto wiedzieć, co się do tej kategorii  zalicza zarówno jako przedsiębiorca, jak i konsument, aby w razie potrzeby umieć szybko rozpoznać problem i odpowiednio na niego zareagować.

Czym jest umowa NDA ?

Umowa o zachowaniu poufności, określana również w skrócie jako NDA (z ang. Non-Disclosure Agreement) jest jedną z najczęściej stosowanych umów w obrocie gospodarczym. Zawierana jest m.in. pomiędzy przedsiębiorcami, pracownikiem a pracodawcą, w relacjach B2B, pomiędzy inwestorem a spółką, a także w innych relacjach biznesowych.

Co dokładnie może być objęte poufnością?

Głównym celem umowy NDA jest ochrona informacji poufnych, takich jak dane handlowe, finansowe, know-how, strategie biznesowe i marketingowe, rozwiązania technologiczne czy plany rozwoju przedsiębiorstwa. Są to informacje, które często powstają przez wiele lat i stanowią jeden z najważniejszych zasobów firmy oraz fundament jej przewagi konkurencyjnej, a ich ujawnienie osobom nieuprawnionym lub przekazanie konkurencji mogłoby narazić przedsiębiorstwo na istotne straty, a nawet doprowadzić do utraty pozycji na rynku.

Jakie elementy powinna zawierać umowa NDA?

Umowa o zachowaniu poufności powinna się składać z wielu profesjonalnie określonych aspektów. Jednym z nim jest  określenie czasu obowiązywania umowy. Okres trwania umowy powinien być adekwatny do konieczności ochrony danych informacji. Powszechnie przyjmuje się stanowisko, zgodnie z którym obowiązek zachowania poufności powinien trwać „tak długo, jak informacja posiada wartość gospodarczą i nie jest powszechnie znana lub publicznie dostępna”. Oznacza to, że zobowiązanie do zachowania poufności może trwać także przez wiele lat po zakończeniu współpracy pomiędzy stronami. Trzeba również zaznaczyć, że zbyt ogólne lub nadmiernie długie określenie czasu obowiązywania umowy może prowadzić do przyszłych nieporozumień, dlatego każdorazowo powinno być ono racjonalnie uzasadnione charakterem chronionych informacji i obiektywnymi przyczynami.

Kolejne ważne elementy dobrze skonstruowanej umowa NDA to w szczególności precyzyjnie określony zakres i rodzaj informacji poufnych oraz wskazanie podmiotów zobowiązanych do zachowania poufności.

Istotne znaczenie ma precyzyjne określenie, czym jest „informacja poufna” oraz jakie konkretnie dane obejmuje, ponieważ zbyt ogólne zapisy mogą zwiększać ryzyko naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa.

Warto również wskazać w umowie standardy ochrony informacji poufnych. Polega to na precyzyjnym określeniu sposobu zabezpieczania tajemnicy przedsiębiorstwa przez strony. Dzięki temu podmiot zobowiązany jasno wie, jakie działania powinien podejmować, a jakie są niedopuszczalne, co z kolei ułatwia ocenę, czy doszło do naruszenia obowiązku zachowania poufności.

Jakie są możliwe sankcje za naruszenie umowy o zachowaniu poufności?

Bardzo częstą sankcją w umowach NDA za naruszenie zasad poufności jest zastrzeżenie kary umownej. Kara umowna pozwala dochodzić zapłaty określonej kwoty niezależnie od rzeczywistej wysokości poniesionej szkody – należy jedynie wykazać, że nastąpiło niedozwolone ujawienie informacji poufnych. Pełni to funkcję mobilizującą strony do przestrzegania postanowień umowy. Warto jednak, aby umowa wyraźnie wskazywała, czy kara umowna przysługuje za każde pojedyncze naruszenie, czy też za całokształt naruszeń.

Inną możliwą sankcją często zastrzeganą obok kary umownej jest natychmiastowe rozwiązanie  stosunków gospodarczych z podmiotem który nie dotrzymał postanowień umownych.

Podsumowanie:

Podsumowując, dobrze przygotowana umowa o zachowaniu poufności znacząco zwiększa bezpieczeństwo obrotu gospodarczego bez dodatkowej obawy o ich nieuprawnione wykorzystanie. W związku z tym warto precyzyjnie określić zakres informacji poufnych, czas obowiązywania zobowiązania oraz konsekwencje naruszenia postanowień umowy, tak aby zminimalizować ryzyko sporów i wzmocnić wzajemne zaufanie między stronami.

AI Act, czyli Artificial Intelligence Act to pierwsze rozporządzenie Unii Europejskiej, które wprowadza jednolite zasady korzystania ze sztucznej inteligencji w całej UE. Jako unijne rozporządzenie obowiązuje ono bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich, nie trzeba go dodatkowo wdrażać do prawa krajowego. Mimo to w Polsce trwają prace nad ustawą o systemach sztucznej inteligencji, która ma doprecyzować niektóre kwestie. Na ten moment projekt polskiej ustawy jest jeszcze na etapie prac rządowych.

Rozporządzenie to wdrażane jest stopniowo:

-od 2025 r. obowiązują przepisy w zakresie dotyczącym praktyk zakazanych (rozdział I i II), kar,  poufności oraz określenia organu nadzoru rynku i organu notyfikującego

-od sierpnia 2026 r. zacznie obowiązywać znaczna większość przepisów AI Act, głównie są to regulacje dotyczące grup wysokiego ryzyka

-natomiast od sierpnia 2027 r. wejdą w życie przepisy dotyczące grup wysokiego ryzyka podlegających osobnym normom

Kogo dotyczy AI ACT?

Rozporządzenie rozdziela podmioty korzystające z systemów sztucznej inteligencji w szczególności na dostawców oraz użytkowników. Dostawcami są podmioty, które opracowują systemy sztucznej inteligencji i  wprowadzają je do obrotu, natomiast użytkownikami są podmioty, wykorzystujące te systemy przede wszystkim w ramach swojej działalności.

W najprostszym ujęciu regulacja znajduje zastosowanie do wszystkich podmiotów stosujących systemy sztucznej inteligencji na terytorium UE, a także do podmiotów działających poza UE, jeżeli skutki ich działań występują na obszarze Unii Europejskiej.

AI Act wyróżnia cztery kategorie ryzyka i związane z nimi poszczególne obowiązki:

1. Systemy minimalnego ryzyka: są to np. filtry spamu, systemy autokorekty oraz inne systemy które są nieszkodliwe – ta grupa ryzyka nie jest objęta szczególnymi restrykcjami i obowiązkami.
2. Systemy o ograniczonym ryzyku: takie jak np. chatboty czy wirtualni asystenci na stronach internetowych. Systemy te muszą spełniać głównie obowiązek przejrzystości i obowiązek informacyjny, aby zapobiec przed wprowadzeniem człowieka w błąd.
3. Systemy wysokiego ryzyka: to największa grupa wskazana w załączniku III do AI Act. Obejmuje ona takie rozwiązania AI, które mogą wpływać na bezpieczeństwo ludzi, na ich prawa i sytuację życiową.

Przykłady systemów wysokiego ryzyka to między innymi:

• AI używane w ochronie zdrowia np. wspierające lekarzy w diagnozowaniu chorób
• Systemy AI używane w sądach lub administracji publicznej do wspomagania decyzji
• Algorytmy wykorzystywane w rekrutacji, np. do selekcji CV kandydatów
• Systemy używane w sektorze finansowym np. oceniające zdolność kredytową
• AI używane w edukacji np. monitorujące egzaminy lub oceniające uczniów i studentów

Z tego powodu, że systemy te mogą mieć poważne konsekwencje dla ludzi, AI Act nakłada na nie szereg dodatkowych obowiązków.

Do obowiązków tej kategorii ryzyka należy przede wszystkim: rejestrowanie zdarzeń niepożądanych, przejrzystość działania, zapewnienie nadzoru człowieka, wdrożenie adekwatnych środków technicznych i organizacyjnych, działanie zgodnie z instrukcją dostawcy AI, odpowiednie przeszkolenie pracowników w przypadku pracodawców, zapewnienie odpowiedniego poziomu cyberbezpieczeństwa.

4. Systemy zakazane: obejmują szeroki katalog technologii zakazanych na terenie UE, są to między innymi:

• Systemy które wykorzystują manipulację behawioralną czyli na przykład: aplikacje, które analizują emocje użytkownika i tak dobierają komunikaty, żeby skłonić konsumenta do konkretnej decyzji zakupowej
• System „punktowania obywateli”, czyli social scoring rozpowszechniony w Chinach, który ma na celu ocenianie obywatela na podstawie danych z jego różnych obszarów życia
• AI wykorzystujące słabości danych grup osób- ze względu na wiek czy niepełnosprawność są to przykładowo zabawki z wgranym systemem sztucznej inteligencji, które wykorzystują słabości dzieci, aby nakłaniać je do określonych zachowań
• Systemy mające przewidywać potencjalnych przestępców
  algorytmy, które na podstawie profilowania osoby przewidują możliwość popełnienia przez nią przestępstwa

Istnieją jednak wyjątki od systemów zakazanych w ściśle określonych sytuacjach, na przykład w związku z zwalczaniem terroryzmu czy poszukiwaniem osób zaginionych.

Podsumowanie:

AI Act wprowadza wiele zmian w technologii sztucznej inteligencji, które mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa tego systemu. Mimo, to wdrażanie systemu sztuczniej inteligencji zwłaszcza dla grup wysokiego ryzyka wiąże się z szeregiem procedur, wieloma nowymi obowiązkami i koniecznością zapewnienia właściwej dokumentacji, co wymaga dużej reorganizacji.

Śmierć przedsiębiorcy, który prowadził jednoosobową działalność gospodarczą oznaczała niemożność kontynuowania działalności gospodarczej. Sytuacja ta zmieniła się wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 5 lipca 2018 roku o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej. Ustawa ta reguluje zasady tymczasowego zarządzania przedsiębiorstwem po śmierci przedsiębiorcy, który we własnym imieniu wykonywał działalność gospodarczą na podstawie wpisu do CEIDG.

Powołanie zarządcy sukcesyjnego może nastąpić w dwojaki sposób.

Po pierwsze, może to nastąpić za życia przedsiębiorcy. Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej, przedsiębiorca może powołać zarządcę sukcesyjnego, w ten sposób że:

1. wskaże określoną osobę do pełnienia funkcji zarządcy sukcesyjnego lub
2. zastrzeże, że z chwilą jego śmierci wskazany prokurent stanie się zarządcą sukcesyjnym.

Jeżeli zarząd sukcesyjny nie zostanie ustanowiony z chwilą śmierci przedsiębiorcy, po jego śmierci zarządcę sukcesyjnego mogą ustanowić następujące osoby:

1. małżonek przedsiębiorcy, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku,
2. spadkobierca ustawowy przedsiębiorcy, który przyjął spadek,
3. spadkobierca testamentowy przedsiębiorcy, który przyjął spadek, albo zapisobierca windykacyjny, który przyjął zapis windykacyjny, jeżeli zgodnie z ogłoszonym testamentem przysługuje mu udział w przedsiębiorstwie w spadku.

Warto również dodać, że na podstawie art. 12 ust. 2 ww. ustawy – po uprawomocnieniu się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowaniu aktu poświadczenia dziedziczenia albo wydaniu europejskiego poświadczenia spadkowego zarządcę sukcesyjnego może powołać wyłącznie właściciel przedsiębiorstwa w spadku.

Zarządcą sukcesyjnym może być tylko jedna osoba, nawet w sytuacji, gdy właściciel miał kilka firm. Do CEIDG zarządcę zgłasza notariusz nie później niż w następnym dniu roboczym po ustanowieniu zarządcy.

Po ustanowieniu zarządcy sukcesyjnego, kontynuacja działalności następuje w formie „przedsiębiorstwa w spadku”, które to obejmuje cały majątek przedsiębiorstwa, jednakże nie jest możliwym ustanowienie zarządcy sukcesyjnego, jeżeli została ogłoszona upadłość przedsiębiorcy.

Natomiast, od chwili ustanowienia zarządu sukcesyjnego zarządca sukcesyjny wykonuje prawa i obowiązki zmarłego przedsiębiorcy wynikające z wykonywanej przez niego działalności gospodarczej oraz prawa i obowiązki wynikające z prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku.

Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej, zarząd sukcesyjny wygasa po zaistnieniu zastępujących przesłanek:

1) z upływem dwóch miesięcy od dnia śmierci przedsiębiorcy, jeżeli w tym okresie żaden ze spadkobierców przedsiębiorcy nie przyjął spadku ani zapisobierca windykacyjny nie przyjął zapisu windykacyjnego, którego przedmiotem jest przedsiębiorstwo albo udział w przedsiębiorstwie, chyba że zarządca sukcesyjny działa na rzecz małżonka przedsiębiorcy, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku;

2) z dniem uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia albo wydania europejskiego poświadczenia spadkowego, jeżeli jeden spadkobierca albo zapisobierca windykacyjny nabył przedsiębiorstwo w spadku w całości;

3) z dniem nabycia przedsiębiorstwa w spadku w całości przez jedną osobę, o której mowa w art. 3 pkt 3;

4) z upływem miesiąca od dnia wykreślenia zarządcy sukcesyjnego z CEIDG, chyba że w tym okresie powołano kolejnego zarządcę sukcesyjnego;

5) z dniem ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy;

6) z dniem dokonania działu spadku obejmującego przedsiębiorstwo w spadku;

7) z upływem dwóch lat od dnia śmierci przedsiębiorcy.

Co ciekawe, ustawodawca przewidział możliwość przedłużenia okresu zarządu sukcesyjnego ponad maksymalny ustawowo okres dwóch lat. Może to nastąpić wyłącznie na mocy orzeczenia sądu spadku, które musi uprawomocnić się przed upływem dwóch lat od dnia śmierci przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 60 ust. 1 ww. ustawy – sąd z ważnych przyczyn przed dniem wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego może przedłużyć okres zarządu sukcesyjnego na czas nie dłuższy niż pięć lat od dnia śmierci przedsiębiorcy.

Przedłużenie okresu trwania zarządu sukcesyjnego może być dokonywane przez sąd spadku więcej niż jeden raz, jeżeli wystąpią ku temu przesłanki, lecz łączny okres zarządu sukcesyjnego nie może przekroczyć pięciu lat od dnia śmierci przedsiębiorcy.

Z satysfakcją informujemy, że dnia 12 października 2022 roku Sąd Rejonowy w Przeworsku przedłużył okres wykonywania zarządu sukcesyjnego sprawowany przez zarządcę sukcesyjnego – klienta kancelarii na maksymalny okres 5 lat.

aplikant adwokacki Wiktoria Dybek

Aktualne przepisy Ustawy Prawo restrukturyzacyjne, w stosunku do wcześniej obowiązujących promują i wprowadzają wiele korzystnych i nowych rozwiązań dla Wierzycieli, przy czym w ramach procedury restrukturyzacji wymaga się ich czynnego udziału, zaś jako niecelowe uznaje się niepodejmowanie żadnych działań, lub też intencjonalna bierność Wierzycieli wobec błędnego ich założenia, że główne działania w ramach restrukturyzacji, winni podejmować nadzorcy sądowi, zarządcy, tudzież sędziowie-komisarze. Tego typu niedziałanie, zdaje się wpływać na niekorzyść Wierzycieli, bowiem to głównie oni posiadają dostateczną wiedzę, czy Dłużnik, który podlega procedurze restrukturyzacji, powinien zachować swoją działalność, czy też restrukturyzacja nie ma szans powodzenia.

Wśród praw Wierzycieli w postępowaniu restrukturyzacyjnym wskazuje się m. in. na:

• Prawo do uzyskania informacji o toczącym się postępowaniu (m. in. weryfikacja, czy doszło do uwzględnienia wierzytelności w spisie oraz w jakiej kwocie), a w ramach niego prawo do przeglądania akt sprawy, prawo do aktywnego działania w ramach postępowania restrukturyzacyjnego poprzez składanie pism procesowych (wniosków etc.), bieżącego utrzymywania kontaktu z nadzorcą czy też zarządcą sądowym;
• Wpływ na prawidłowy sposób umieszczenia wierzytelności w spisie, tak by wyciąg z zatwierdzonego spisu wierzytelności mógł stanowić w przyszłości – na wypadek nie zatwierdzenia układu – skuteczny tytuł egzekucyjny przeciwko Dłużnikowi umożliwiając Wierzycielowi dochodzenie jego słusznych roszczeń;
• Wpływ na wybór lub późniejszą zmianę osoby nadzorcy lub zarządcy sądowego. Według obowiązujących przepisów, wybór osób na te pozycje może mieć miejsce po złożeniu wniosku Dłużnika, do którego została dołączona pisemna zgoda Wierzyciela lub Wierzycieli, którzy łącznie posiadają więcej niż 30% wierzytelności (nie dotyczy to wierzytelności współdłużnika, poręczyciela, gwaranta, lub banku otwierającego akredytywy na warunkach określonych w art. 80 u. 3 Ustawy Prawo restrukturyzacyjne (dalej jako u.p.r.), wierzytelności nabytych w drodze przelewu lub indosu po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego – art. 109 u. 1 u.p.r., jak również Wierzycieli będących małżonkami Dłużnika, jego krewnymi lub powinowatymi w linii prostej, krewnymi lub powinowatymi w linii bocznej do drugiego stopnia włącznie, przysposabiającymi dłużnika lub przez niego przysposobionymi, jeżeli Dłużnikiem jest spółka handlowa – osobami uprawnionymi do reprezentowania spółki, a jeżeli dłużnikami są osobowe spółki handlowe – wspólnikami ponoszącymi odpowiedzialność za zobowiązania spółki całym swoim majątkiem w myśl art. 116 u. 1 u.p.r.;
• Wpływ na powołanie Rady Wierzycieli – dla przykładu z wnioskiem o ustanowienie Rady Wierzycieli mogą wystąpić łącznie co najmniej trzej Wierzyciele lub też Wierzyciele, którzy mają co najmniej piątą część całkowitej sumy wierzytelności;
• Wpływanie poprzez aktywnie działającą Radę Wierzycieli na udzielanie pomocy nadzorcy sądowemu lub zarządcy, kontrolowanie ich czynności w ramach postępowania restrukturyzacyjnego, badanie stanu masy układowej lub sanacyjnej, udzielanie zezwolenia na czynności zależne od zgody Rady, wyrażanie opinii w sprawach na wniosek sędziego-komisarza, nadzorcy lub zarządcy, a także samego Dłużnika;
• Zmianę osoby nadzorcy lub zarządcy na skutek podjętej uchwały Rady Wierzycieli, przy spełnieniu wymogów składowych, tj. uchwały podjętej w pełnym składzie, za którą głos oddało co najmniej czterech członków – Wierzycieli, lub też na skutek uchwały podjętej na wniosek Dłużnika z jednoczesnym wskazaniem alternatywnej osoby do pełnienia tej funkcji;
• Składanie propozycji układowych przez Radę Wierzycieli lub Wierzyciela lub Wierzycieli mających łącznie więcej niż 30% sumy wierzytelności. Pamiętać należy, iż w tym ostatnim przypadku nie należy uwzględniać Wierzycieli wyłączonych od głosowania nad układem;
• Udział Wierzycieli w głosowaniu nad układem i w zgromadzeniu Wierzycieli;
• Możliwość działania za pośrednictwem pełnomocnika etc.

Wszystkie wymienione uprawnienia Wierzycieli, jak również inne, szczegółowo opisane i wynikające wprost z Ustawy, a nieuwzględnione powyżej, wpływają na efektywność restrukturyzacji, jednak aby Wierzyciel mógł w pełni zrealizować swoje interesy w ramach postępowania restrukturyzacyjnego, musi wykazać się aktywnością, gdyż niepodejmowanie przez niego żadnych działań, prócz odbioru pisma inicjującego postępowanie, tj. w przedmiocie zawiadomienia o otwarciu postępowania, a następnie już tylko zawiadomienia o zwołaniu zgromadzenia Wierzycieli i powiadomienia o przysługującym mu prawie do głosowania nad układem, niejednokrotnie może zadecydować o niepowodzeniu w dochodzeniu przysługujących mu od Dłużników roszczeń.

adwokat Laura Banasik

W aktualnym stanie prawnym umowa franczyzy stanowi umowę nienazwaną. Na dzień dzisiejszy wiele państw Unii Europejskiej nie posiada odpowiednich uregulowań w tym zakresie. Decydując się na zawarcie umowy franczyzy, wielu przedsiębiorców korzysta z rozwiązań, które przewidziane zostały w Kodeksie Dobrych Praktyk dla Rynku Franczyzy.

We wrześniu 2022 r. Ministerstwo Sprawiedliwości przedstawiło założenia projektu ustawy o franczyzie. Ze względu na fakt, że umowa franczyzy w ostatnich latach staje się coraz popularniejszym rozwiązaniem, na które decyduje się wielu kontrahentów w Polsce, pojawia się inicjatywa uregulowania zasad jej funkcjonowania.

Wśród pozostałych przyczyn powstania projektu ustawy o franczyzie wymienia się między innymi konieczność ochrony franczyzobiorcy jako słabszej strony stosunku prawnego.  Ze strony franczyzobiorców pojawiały się dotychczas głosy, że długie okresy wypowiedzenia zawieranych umów i zakazy konkurencji rozciągające się poza okres obowiązywania umowy, zmuszają ich niejako do kontynuowania franczyzy, pomimo braku dochodów z tego tytułu (np. na skutek wyboru nieodpowiedniej lokalizacji lub silnej konkurencji).

Założenia projektu ustawy: 

Po pierwsze, projekt ustawy wprowadza kompleksową definicję franczyzy, która jest nowością w naszym porządku prawnym. Definicja zawiera zobowiązanie franczyzodawcy do udostępnienia franczyzobiorcy rzeczy lub prawa służących wykonywaniu działalności gospodarczej, zobowiązanie franczyzobiorcy do zapłaty wynagrodzenia franczyzodawcy z tego tytułu oraz zobowiązanie franczyzobiorcy do prowadzenia we własnym imieniu i na własny rachunek działalności gospodarczej w oparciu o udostępnione rzeczy, prawa, koncepcję lub technikę.

Po drugie, projekt zawiera uregulowanie, że umowa franczyzy wymaga zachowania formy dokumentowej pod rygorem nieważności.

Nowe przepisy nakładają na franczyzodawcę także obowiązek udostępnienia franczyzobiorcy czternaście dni przed podpisaniem umowy franczyzy tzw. „prospektu informacyjnego”, który zawierać ma najważniejsze warunki umowy. Wskazać w tym miejscu jednak należy, iż w/w obowiązek sporządzenia „dokumentu informacyjnego” nie będzie dla franczyzodawcy niczym innowacyjnym ze względu na fakt powszechnej praktyki sporządzenia tzw. „podręczników operacyjnych”. Przepisy jasno będą określać, co powinien zawierać w.w „prospekt informacyjny”.

Następnie, ze strony Ministerstwa Sprawiedliwości pojawia się także propozycja utworzenia sądu arbitrażowego, do którego właściwości należałoby rozpoznanie spraw z umów franczyzy. Projekt zawiera przepisy regulujące skład sądu, kto może pełnić funkcję arbitra, a także zawiera zasady postępowania przed sądem, zasady zaskarżenia wyroków sądu arbitrażowego, a także skuteczność tych wyroków.

Projekt zawiera także uregulowania w przedmiocie zakazu konkurencji, terminów wypowiedzenia umowy (przewiduje przy tym możliwość wypowiedzenia umowy ze skutkiem natychmiastowym zarówno przez franczyzodawcę jak i franczyzobiorcę). kar umownych za naruszenie umowy, zabezpieczenia roszczeń franczyzodawcy wekslami in blanco.

adwokat Maria Wołek

Spółka komandytowa, gdzie jedynym komplementariuszem jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, przez długi okres była atrakcyjną formułą prawną prowadzenia firmy. Z jednej strony wspólnicy mogli liczyć na korzystniejsze w stosunku do spółek kapitałowych rozliczenia podatkowe. Z drugiej zaś strony byli chronieni przed fiaskiem prowadzonej działalności na zasadach analogicznych jakby prowadzili spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Był to efekt specyficznej konstrukcji odpowiedzialności materialnej wspólników spółki komandytowej, w której jedynym wspólnikiem odpowiadającym za długi bez ograniczenia jest komplementariusz – w tym przypadku prawie zawsze spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.

Począwszy jednak od 2021 roku spółka komandytowa została zrównana pod względem podatkowym ze spółkami kapitałowymi – stała się odrębnym podatnikiem podatku od osób prawnych. W związku z tym dla wielu przedsiębiorców przestała mieć sens, stając się de facto obciążeniem w związku z koniecznością utrzymywania niepotrzebnie rozbudowanej struktury organizacyjnej.

W oparciu o powyższe kwestie pojawia się pytanie, jak uprościć strukturę działalności, pozostawiając jedynie jedną, wybraną spółkę. Procedura likwidacyjna jest dość kłopotliwa, albowiem wiąże się z szeregiem skomplikowanych i czasochłonnych czynności i stawia przedsiębiorcę w sytuacji, w której niejako zaczyna swój biznes z zerową historią.

Najoptymalniejszym moim zdaniem rozwiązaniem w powyższym zakresie jest dokonanie połączenia spółek – poprzez przejęcie spółki komandytowej przez jej komplementariusza, tj. spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością.

Podstawowymi zaletami tej procedury jest niski stopień skomplikowania ( w porównaniu do likwidacji działającej spółki) oraz przede wszystkim prowadzenie działalności w warunkach kontynuacji działalności spółki komandytowej. Dzieje się tak dzięki temu, że w wyniku połączenia dochodzi do tzw. sukcesji praw, w myśl której spółka przejmująca wchodzi we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej. Dotyczy również wszelkich koncesji, certyfikatów i zezwoleń, chyba że co innego wynika z ich treści, ustanawiającej je decyzji lub przepisów prawa.

Korzyści z przejęcia spółki komandytowej przez jej dotychczasowego komplementariusza – spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością są zatem bezsprzeczne. W zakresie procedury połączenia spółek, nie jest ona tak czasochłonna jak likwidacja, jednak wymaga spełnienia szeregu formalności.

Do przejęcia spółki komandytowej przez jej komplementariusza – spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością wymagane jest podjęcie następujących kroków:

• Sporządzenie planu połączenia wraz z załącznikami oraz jego uzgodnienie pomiędzy łączącymi się spółkami;
• Rejestracja planu połączenia we właściwym miejscowo sądzie rejestrowym;
• Jeżeli zażąda tego co najmniej jeden wspólnik – badanie planu połączenia przez biegłego rewidenta;
• Dwukrotne zawiadomienie wspólników o planowanym połączeniu spółek;
• Udostępnienie wspólnikom dokumentów połączeniowych do wglądu;
• Podjęcie uchwał o połączeniu spółek;
• Rejestracja połączenia w KRS, wykreślenie spółki komandytowej oraz ogłoszenie o połączeniu spółek w MSiG.

Reasumując, połączenie spółek jest atrakcyjnym rozwiązaniem dla uproszczenia struktury spółki komandytowej, gdzie komplementariuszem jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Dodatkowo takie działanie jest również atrakcyjne z punktu widzenia samych wspólników, bowiem nie wprowadza dodatkowych komplikacji operacyjnych, pozostawia firmę spółki bez zmian i pozwala na bezproblemową kontynuację działalności, nawet w sytuacji, gdy do jej prowadzenia konieczne są pozwolenia lub licencje.

adwokat Grzegorz Górecki

O ogłoszenie upadłości konsumenckiej może ubiegać się osoba, która nie prowadzi działalności gospodarczej.  Postępowanie może zostać wszczęte, tylko i wyłącznie na wniosek złożony przez niewypłacalnego dłużnika. Artykuł 11 ust. 1 ustawy prawo upadłościowe definiuje stan niewypłacalności, a mianowicie – „dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych”.

Z kolei ust. 1a ww. artykułu wskazuje, że „dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza 3 miesiące”. Za  podstawę ogłoszenia upadłości konsumenckiej nie można uznać sytuacji, w której dłużnik stał się niewypłacalny, wskutek jego umyślnego działania lub rażącego niedbalstwa.

Konsekwencją upadłości konsumenckiej może być również umorzenie zobowiązań, których dłużnik nie jest w stanie spłacić.

Uprawnienia wierzycieli w toku postępowania w przedmiocie upadłości konsumenckiej

Po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej, syndyk masy upadłości wybiera sposób likwidacji masy upadłości, który umożliwi zaspokojenie interesów wierzycieli, w jak największym stopniu. Na czynności syndyka, skargę do sądu upadłościowego może wnieść upadły, ale również wierzyciel.

Najważniejszym uprawnieniem wierzycieli jest możliwość zgłoszenia swojej wierzytelności w terminie wyznaczonym w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej, termin ten wynosi 30 dni od dnia obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Co ważne, zgłoszenie wierzytelności wierzyciel składa bezpośrednio do ustanowionego syndyka masy upadłości, nie podlega ono opłacie, ale wierzyciel powinien pamiętać, aby w zgłoszeniu wierzytelności powołać wszystkie twierdzenia, zarzuty i dowody na poparcie swojego zgłoszenia.

Następnie, zadaniem sądu jest ustalenie planu spłaty wierzycieli albo umorzenie zobowiązania dłużnika bez ustalania planu spłaty. Projekt planu spłaty przesyłany jest do wierzycieli, którzy mogą przedstawić swoje stanowisko. Postanowienie w przedmiocie planu spłaty wierzycieli zapada po wysłuchaniu dłużnika, syndyka masy upadłości oraz wierzycieli. Sąd określi także wysokość kwoty, jaką dłużnik będzie zobowiązany spłacić przez okres maksymalnie 36 miesięcy. Jednakże, w przypadku ustalenia, że upadły doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa, na podstawie art. 491¹⁵ ust. 1a ustawy prawo upadłościowe plan spłaty wierzycieli nie może być ustalony na okres krótszy niż trzydzieści sześć miesięcy ani dłuższy niż osiemdziesiąt cztery miesiące.

Dodatkowo, na podstawie art. 491¹⁹  ust. 3 ustawy prawo upadłościowe – „w razie istotnej poprawy sytuacji majątkowej upadłego w okresie wykonywania planu spłaty wierzycieli, wynikającej z innych przyczyn niż zwiększenie się wynagrodzenia za pracę lub dochodów uzyskiwanych z osobiście wykonywanej przez upadłego działalności zarobkowej, każdy z wierzycieli oraz upadły może wystąpić z wnioskiem o zmianę planu spłaty wierzycieli”. 

Ponadto, wierzyciele mają prawo wnieść zażalenie na postanowienie sądu w przedmiocie:

1/ ustalenia planu spłaty,

2/ umorzenia zobowiązań upadłego bez ustalania planu spłaty wierzycieli,

3/ warunkowego umorzenia zobowiązań upadłego bez ustalania planu spłaty wierzycieli.

apl. adw. Wiktoria Dybek

W ostatnim czasie rośnie w całej Europie zainteresowanie finansowaniem przedsiębiorców przy pomocy umów typu private debt. Szacuje się, że segment funduszy tego rodzaju wzrósł na starym kontynencie dziesięciokrotnie w ciągu ostatnich kilku lat. Ten sposób pozyskiwania środków w Polsce jest coraz częściej stosowany w branży deweloperskiej wobec mniej korzystnych warunków kredytów bankowych oraz zbyt długich procedur kredytowych. Poniżej opisujemy na czym polega transakcja typu private debt, dla kogo jest ona korzystną alternatywą i z jakimi wiąże się warunkami.

Czym jest private debt?

Jest to inwestycja polegająca na zasileniu przez zewnętrznego inwestora środkami pieniężnymi firmy, najczęściej na określony cel gospodarczy.

Komu służy alternatywne finansowanie?

W Polsce z tego rodzaju finansowania korzystają firmy z branży deweloperskiej, przedsiębiorstwa produkcyjne a także przedstawiciele innych branż, np. farmy fotowoltaiczne. Przedsiębiorca, który potrzebuje środków na realizacje konkretnego przedsięwzięcia, np. na zakup gruntu pod inwestycję deweloperską, podpisuje umowę na mocy której inwestor finansuje to przedsięwzięcie w zamian za profity finansowe w postaci odsetek lub udziału w zyskach z planowanego przedsięwzięcia.

Jakie są warunki finansowania?

Warunki zależą od indywidualnych potrzeb przedsiębiorstwa a także oczekiwań inwestora co do zwrotu z inwestycji oraz zabezpieczenia jego należności. Najczęściej stosowanymi mechanizmami są pożyczka, emisja obligacji, umowa inwestycyjna oraz różne warianty powyższych rozwiązań. Inwestorzy zabezpieczają zwrot środków najczęściej na nieruchomościach dłużnika, a nadto stosują inne metody gwarantujące bezpieczeństwo kapitału, takie jak poręczenia, przewłaszczenia aktywów na zabezpieczenie i zastawy.

Adw. Daniel Bieszczad